Weesbronproblematiek
Inleiding
In de loop van de XXe eeuw gebeurde de aanwending van ioniserende stralingen niet altijd binnen een zo strikt reglementair kader en met een zo strenge controle als vandaag. De traceerbaarheid van bepaalde radioactieve bronnen kon met name verloren gaan bij een stopzetting van de activiteiten.
Bepaalde toepassingen van ioniserende stralingen die vandaag de dag verboden zijn, deden zich ook voor binnen het publiek domein (bv. uurwerkindustrie met lichtgevende radiumhoudende verf,...).
Hierdoor worden de niet-nucleaire afvalverwerkende en -recyclagesector vandaag de dag geconfronteerd met het risico dat er in bepaalde soorten afvalstromen radioactieve bronnen, namelijk weesbronnen, worden aangetroffen.
Om te vermijden dat dergelijke ‘weesbronnen' kunnen voorkomen in de klassieke afval- en recyclagesectoren, is het daarom noodzakelijk voor deze niet-nucleaire sectoren een reglementair kader uit te werken dat een afdoende bescherming inzake ioniserende stralingen biedt.
Deze “afdoende bescherming” omvat verschillende aspecten waaronder :
- het verplicht opleggen van de plaatsing van meetinstrumenten voor de detectie van radioactieve stoffen in optimaal gekozen inrichtingen in deze sectoren;
- het opleggen van richtlijnen inzake het gebruik van de meetinstrumenten;
- controle op het gebruik van de meetinstrumenten en de richtlijnen terzake;
- eventuele maatregelen inzake de afvoer van de radioactieve stoffen;
- bepaalde maatregelen opleggen aan de inrichtingen in deze sectoren waar het niet optimaal is om het gebruik van een meetpoort te verplichten.
Terug naar bovenGlobale aanpak
|
Om de weesbronproblematiek doeltreffend te kunnen aanpakken, heeft het FANC samen met het NIRAS en de gewesten, en dit steeds in overleg met de betrokken sectoren, een globale aanpak uitgewerkt die een oplossing biedt voor volgende aspecten: |
 |
Het reglementair kader
Koninklijk besluit betreffende het opsporen van radioactieve stoffen in bepaalde materiaal- en afvalstromen en betreffende het beheer van weesbrongevoelige inrichtingen
Dit koninklijk besluit 
is het resultaat van een unieke samenwerking met de verschillende beroepsfederaties en professionele sectoren die zich proactief zullen inzetten om de problematiek van ‘de weesbronnen' op het gehele Belgisch grondgebied op te lossen en hierdoor de veiligheid van de werknemers en bevolking te garanderen. België is met dit initiatief één van de koplopers in Europa.
Voor meer informatie hieromtrent, neemt u contact op met mevr. Katleen De Wilde. De redenering achter dit koninklijk besluit is de volgende:
- Er wordt gedefinieerd wat weesbrongevoelige stromen zijn (gebaseerd op ervaringsgegevens uit eigen land en buitenland);
- Sites waar dergelijke stromen behandeld worden, zijn weesbrongevoelige inrichtingen en vallen onder het toepassingsgebied van dit koninklijk besluit;
- Voor al deze inrichtingen gelden minimale maatregelen qua waakzaamheid en reactie in geval van het aantreffen van een weesbron;
- Voor bepaalde inrichtingen geldt de verplichting om al de aangevoerde weesbrongevoelige stromen systematisch te screenen op een mogelijke aanwezigheid van weesbronnen door het plaatsen van een meetinstrument.
Richtlijnen van het FANC op te volgen bij de detectie of het aantreffen van een weesbron in weesbrongevoelige inrichtingen in de niet-nucleaire sector
Reeds in 2006 had het FANC richtlijnen opgesteld voor de uitbaters van installaties uit de niet-nucleaire sector die een meetpoort voor de detectie van radioactieve stoffen bezitten. Deze richtlijnen werden op 4 september 2006 in het Belgisch Staatsblad bekendgemaakt.
Door de inwerkingtreding van het koninklijk besluit van 14 oktober 2011 dienden deze richtlijnen geactualiseerd te worden. Het FANC-besluit houdende richtlijnen op te volgen bij de detectie of het aantreffen van een weesbron in weesbrongevoelige inrichtingen in de niet-nucleaire sector werd op 3 november 2011 ondertekend en op 25 november 2011 bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad.
Deze richtlijnen bevatten alle standaardformulieren die gebruikt moeten worden bij de detectie van radioactieve stoffen op een niet-nucleaire site: registratieformulier van het meetinstrument, aangifteformulieren van een interventie, inventaris van de gevonden radioactieve stoffen. Deze richtlijnen bevatten eveneens de te volgen procedure in het geval van een alarm aan een meetinstrument of het vermoeden op het aantreffen van een radioactieve stof.
Downloadbare formulieren
- Registratieformulier van een meetinstrument (dit formulier maakt de registratie van het meetinstrument bij het FANC mogelijk):
- Aangifteformulier van een interventie (met dit formulier kunnen de interventies die werden uitgevoerd ingevolge de detectie van een radioactief object door het meetinstrument, aan het FANC worden meegedeeld):
- Aangifteformulier van een interventie (met dit formulier kunnen de interventies die werden uitgevoerd ingevolge de detectie van een radioactief object zonder een meetinstrument, aan het FANC worden meegedeeld):
- Inventaris radioactieve stoffen:
- Algemene procedure voor het uitvoeren van een interventie:
- Procedure in het geval van een gelokaliseerde bron:
- Procedure in het geval van een homogene bron:
Een financieringsoplossing voor weesbronnen
Het FANC, NIRAS en de betrokken beroepsfederaties ondertekenden op 19 oktober 2007 een convenant 
dat vanaf nu ook een structurele financiële oplossing biedt voor de gevonden weesbronnen. Naast de bestaande technische oplossingen is er nu dus ook een financiële regeling uitgewerkt via het convenant. Elk van de leden van deze federaties wordt verzocht persoonlijk tot dit convenant toe te treden om zo van de financiële regeling te kunnen genieten.
Als er in het verleden een radioactieve bron werd ontdekt, en er geen eigenaar kon worden geïdentificeerd, kwamen de kosten van karakterisering en inbeslagname en verwerking van dit materiaal – ook wel weesbron genoemd - voor rekening van de ‘vinder'.
Het FANC en NIRAS hebben een financiële regeling uitgewerkt voor het beheer en de behandeling van weesbronnen als radioactief afval. Deze regeling is getroffen vanuit de zorg dat de bescherming van de bevolking en het leefmilieu niet afhankelijk mag zijn van kosten die opgelegd worden aan de vinder van de weesbronnen.
Wanneer een radioactieve bron ontdekt wordt, zal het FANC, met toepassing van het principe ‘ de vervuiler betaalt ', in de eerste plaats trachten om deze vervuiler te identificeren en hem te vervolgen. Wordt de vervuiler niet opgespoord of staan de inspanningen voor het opsporen niet in verhouding tot de kosten die hier tegenover staan, dan wordt de bron tot weesbron verklaard en zullen de financiële kosten via het Insolvabiliteitfonds van NIRAS worden gedragen.
Om te kunnen genieten van deze financiële tussenkomst, dient de inrichting geregistreerd te zijn bij het FANC als weesbrongevoelige inrichting. Dit kan met behulp van het registratieformulier .
De vorming en informatie van betrokken sectoren/werknemers
In nauwe samenwerking met de beroepsfederaties wordt een informatie- en vormingscampagne uitgewerkt voor de werknemers uit deze sectoren.
Er zijn meerdere opleidingen mogelijk. Deze opleidingen dienen door de beroepsfederaties georganiseerd te worden, mit de ondersteuning van het FANC. Zo zal het FANC voor elke opleiding presentaties voorzien die door de beroepsfederaties/bedrijven gebruikt kunnen worden.
1. Opleiding voor de verantwoordelijken van de site: de nadruk zal liggen op de verplichtingen opgenomen in de regelgeving, de risico's voor personeel en site, de financiële aspecten, de beperkingen van een meetinstrument.
2. Opleiding voor intervenanten aan een meetinstrument: de verschillende punten zoals bepaald artikel 6 van het Koninklijk besluit komen aan bod, de richtlijnen in de praktijk.
- Basiskennis inzake radioactiviteit en basisprincipes van de stralingsbescherming
- Wat kan ik verwachten? Radioactieve bronnen en stoffen die bij het afval en het schroot (kunnen) worden gedetecteerd
- KB + Richtlijnen op te volgen bij de detectie of het aantreffen van een weesbron
- Meetapparatuur voor radioactiviteit: Hoe deze te gebruiken?
3. Opleiding voor intervenanten zonder meetinstrument: de verschillende punten zoals bepaald artikel 6 van het Koninklijk besluit komen aan bod, de richtlijnen in de praktijk, rekening houdend met het feit dat er geen meetinstrument aanwezig is.
- Basiskennis inzake radioactiviteit en basisprincipes van de stralingsbescherming
- Wat kan ik verwachten? Radioactieve bronnen en stoffen die bij het afval en het schroot (kunnen) worden gedetecteerd
- KB + Richtlijnen op te volgen bij de detectie of het aantreffen van een weesbron
- Meetapparatuur voor radioactiviteit: Hoe deze te gebruiken?
4. Opleiding voor betrokken sitepersoneel: de verschillende punten zoals bepaald artikel 6 van het Koninklijk besluit komen aan bod, met nadruk op de waakzaamheidsprocedure.
Voor meer informatie hieromtrent of voor de aanvraag voor een opleiding, kan u contact opnemen met Mevr. Katleen De Wilde of dhr. Daan Van der Meersch.
Stakeholdersmeeting van 7 februari 2012
Op 7 februari 2012 vond er een stakeholdersmeeting plaats waarbij aan de betrokken partijen een toelichting werd gegeven over de nieuwe regelgeving.
De presentaties van deze vergadering kan u hier downloaden:
- Presentatie betreffende Koninlijk besluit, Richtlijnen en aanpak van het FANC
- Presentatie NIRAS
- Presentatie Duferco
- Presentatie Duferco door het FANC
Het verslag van de vergadering waarin de afgesproken acties zijn opgenomen, kan u hier downloaden.
Tijdens deze vergadering werden een aantal documenten toegelicht die door het FANC beschikbaar gesteld worden voor de betrokken partijen:
- Brief voor alle weesbrongevoelige inrichtingen zonder meetinstrument waarin een korte toelichting wordt gegeven over de nieuwe regelgeving.
- Richtlijnen voor containerparken: hierin wordt eveneens de werkwijze voor rookdetectoren toegelicht.
- Waakzaamheidsprocedure: dit is een document die als leidraad gebruikt kan worden bij het opstellen van een waakzaamheidsprocedure voor uw eigen inrichting.
- Poster voor alle weesbrongevoelige inrichtingen zonder meetinstrument: hoe kan ik een radioactief voorwerp herkennen, wat doe ik wel en wat ik niet als ik een radioactief voorwerp erken.
- Poster voor alle weesbrongevoelige inrichtingen met meetinstrument: voorbeelden van radioactieve voorwerpen die met behulp van een meetinstrument gevonden kunnen worden, wat doe ik wel en wat doe ik niet bij het ontdekken van een radioactief voorwerp.
Foto-album van radioactieve stoffen die met of zonder meetinstrument gevonden kunnen worden
- Voorbeeld van radioactieve stoffen die zonder meetinstrument ontdekt kunnen worden
- Voorbeeld van radioactieve stoffen die met meetinstrument gedetecteerd kunnen worden
| Laatste update |
|---|
| 28/03/2012 - 09:56 |
