Wat zijn nucleaire stress tests ?
| Index |
De stress tests zijn gerichte revaluaties van de aanwezige veiligheidsmarges van de nucleaire installaties om na te gaan of deze voldoende garanties bieden, ook in extreme omstandigheden. Dit in het licht van de gebeurtenissen in Fukushima waar extreme (natuurlijke) condities tot een ernstig ongeval hebben geleid.
Deze revaluaties bestaan uit enerzijds een evaluatie van de respons van de nucleaire installatie ten aanzien van een set van extreme situaties (zie Scope van de stress tests – technische scope) en anderzijds een verificatie van de bestaande preventieve en beperkende maatregelen volgens een ‘defence-in-depth' logica. Volgens dit principe vertrekt men van bepaalde initiërende gebeurtenissen (bvb. een aardbeving of een overstroming) en worden verschillende opeenvolgende voorzorgs- en beschermingsmaatregelen ("verdedigingsniveaus" genoemd) ingebouwd, zodat, bij een eventueel falen van een eerste maatregel er nog andere middelen ter beschikking staan om te voorkomen dat er zich een echt veiligheidsprobleem zou voordoen. Elk "verdedigingsniveau" op zich moet voldoende robuust zijn om zijn preventieve functie te kunnen uitoefenen. Het falen van één verdedigingsniveau mag geen invloed hebben op de werking van een volgend niveau. De filosofie van de stress test bestaat erin om het ene na het andere verdedigingsniveau als falend te beschouwen en telkens na te gaan welke voorzieningen aanwezig zijn om verdere degradatie te vermijden (preventie) en, in laatste instantie, om de gevolgen van een eventueel daaruit voortvloeiend ernstig ongeval te beperken.
De stresstest betreft geen reële testen van extreme situaties, maar wel technische evaluaties op basis van studies, berekeningen en ‘engineering judgement'. Zo bv. zullen er i.v.m. de weerstand tegen aardbeving speciale voor aardbeving gekwalificeerde experten een rondgang uitvoeren in de installatie en een inschatting geven van welke uitrustingen tegen welke graad van aardbeving bestand zijn.
Het doel van de stress tests is om eventuele verdere verbeteringen te detecteren zodat deze kunnen genomen worden. Indien blijkt dat er noodzakelijke maar niet realiseerbare verbeteringen zijn, zal dit evenwel kunnen leiden tot een sluiting van de installaties.
De rol van de nucleaire veiligheidsautoriteiten FANC/Bel V bestaat erin de stress test, die door de exploitanten moet worden uitgevoerd, te evalueren (review). Voor wat de kerncentrales betreft zal de FANC evaluatie op haar beurt door een groep Europese experts aan een evaluatie worden onderworpen (peer review).
Terug naar bovenScope van de stress tests
Installaties
Hoewel op Europees niveau enkel gevraagd werd om de kerncentrales aan een stress test te onderwerpen, worden in België de stress tests uitgebreid tot alle andere nucleaire installaties van klasse I die nog in exploitatie zijn. Installaties in ontmantelingfase zijn dus niet opgenomen in de stress tests.
De stress tests in België hebben dus betrekking op:
- voor de kerncentrales: de eenheden 1, 2, 3 en 4 van de kerncentrales van Doel en de eenheden 1, 2 en 3 van de kerncentrales van Tihange;
- voor de andere operationele nucleaire installaties van klasse I: Belgoprocess en FBFC (Franco-Belge de Fabrication du Combustible) te Dessel, IRE (Institut des Radio-éléments) te Fleurus, het IRMM (Institute for Reference Materials and Measurements) te Geel, het Studiecentrum voor Kernenergie te Mol, en ook andere installaties op de site van kerncentrales die niet eerder opgenomen werden in de stress test voor kerncentrales, nl. opslag- en verwerkingsinstallaties voor radioactief afval op de site, meer specifiek het Water- en Afvalbehandelingsgebouw (WAB) op de site van de kerncentrales van Doel.
Technische scope
De Belgische nucleaire installaties moeten naast de risico's van aardbeving en overstroming (zoals gevraagd in de ENSREG specificaties), ook andere extreme natuurlijke fenomenen (bvb. stormen, hevige regen of bosbranden), terroristische aanvallen en andere door de mens veroorzaakte gebeurtenissen (bvb. een computervirus) herbekijken.
In die context moet een risicoanalyse de impact op de installatie bekijken en aanduiden welke de veiligheidsmarges zijn die voor dergelijk risico bestaan. Bij kernreactoren moet in het geval van verlies van koeling zowel de koeling van de reactorkern als de koeling van de gebruikte splijtstofstockage beschouwd worden. Bij de andere nucleaire installaties van klasse I gaat het naast de koeling van de reactor (indien het bv. een onderzoeksreactor betreft) ook meer specifiek om het risico op de verspreiding van radioactieve deeltjes. Bovendien moeten ook voor de andere nucleaire installaties van klasse I het brand-, ontploffings- en kritikaliteitsrisico (kettingreactie) beschouwd worden in de analyse van het beheer van ernstige ongevallen.
Hoe verlopen de stress tests
De tests verlopen volgens onderstaande 3 niveaus voor wat de kerncentrales betreft. Voor de andere belgische nucleaire installaties van klasse I gelden enkel de eerste 2 niveaus, vermits deze installaties geen deel uitmaken van de ENSREG specificaties:
- De exploitanten voeren de stress tests uit en moeten een voortgangs- en een finaal rapport indienen, waarin ze antwoorden op de vragen gesteld in de stress test specificaties en aangeven hoe de installatie zou reageren in de verschillende situaties, en hoe zij de veiligheid nog verder zouden kunnen verhogen, bovenop al hetgeen vandaag al aanwezig is.
- De nationale nucleaire veiligheidsautoriteiten (FANC + Bel V) beoordelen deze rapporten op inhoud en uitwerking van de test en beoordelen de resultaten. Op basis hiervan stellen ze hun eigen nationaal voortgangs- en finaal rapport op.
- Het finale rapport van de nationale autoriteiten wordt onderworpen aan een ‘peer review': de nationale rapporten worden beoordeeld door andere nucleaire veiligheidsautoriteiten binnen de ENSREG, die de 27 onafhankelijke nationale autoriteiten verantwoordelijk voor de nucleaire veiligheid in hun land vertegenwoordigt. Dit leidt tot een verhoging van de betrouwbaarheid en de verantwoording van het hele proces. Hiertoe zullen door de ENSREG en de Europese Commissie teams waarschijnlijk worden samengesteld bestaande uit 7 personen:
- een vertegenwoordiger van de Europese Commissie
- 2 permanente ENSREG leden, die deel uitmaken van alle peer review teams om een cross-check uit te voeren van alle nationale rapporten
- 4 niet-permanente ENSREG leden
Tijdschema
Voor de kerncentrales volgt België het tijdschema zoals voorgeschreven door de ENSREG specificaties. De andere nucleaire installaties van klasse I die nog in exploitatie zijn worden in België ook onderworpen aan stress tests, maar volgens een tijdschema dat lichtjes verschoven is t.o.v. het tijdschema voor de kerncentrales (voornamelijk in 2012). Uiteraard is voor deze installaties geen peer review of rapport aan de Europese Commissie voorzien.
| Kerncentrales | Andere nucleaire installaties van klasse I (niet-kerncentrales) | |
|---|---|---|
| Voortgangsrapport exploitanten | 15 augustus 2011 | 15 december 2011 |
| Voortgangsrapport nationale autoriteiten | 15 september 2011 | 15 februari 2012 |
| Finaal rapport exploitanten | 31 oktober 2011 | 30 juni 2012 |
| Voortgangsrapport EC/ENSREG aan EU | 9 december 2011 | -- |
| Finaal rapport nationale autoriteiten | 31 december 2011 | 30 oktober 2012 |
| Peer reviews | 30 april 2012 | -- |
| Finaal rapport EC/ENSREG aan EU | juni 2012 | -- |
Samenwerking tussen België, Nederland en Frankrijk
Bij de stress tests voor kerncentrales is er een samenwerking met de Nederlandse autoriteiten EL&I (Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie) in het bijzonder voor wat de centrales in Borssele (NL) en Doel (BE) betreft, en met de Franse autoriteiten ASN (Autorité de Sûreté Nucléaire) vooral voor wat de centrales in Chooz (FR), Gravelines (FR) en Tihange (BE) betreft. De uitwisseling van informatie wordt beperkt tot de scope van de Europese stress tests.
Hoe communiceert FANC op resultaten van de stress tests?
In het kader van een transparant beleid zal het FANC het voortgangsrapport van de exploitanten en van het FANC evenals de finale rapporten bekend maken op de website www.fanc.fgov.be.
| Laatste update |
|---|
| 17/08/2011 - 08:33 |
