Q&A situatie kerncentrales Japan
| Index |
Alle vragen over dit onderwerp zullen onder deze rubriek geplaatst worden. De antwoorden zullen we regelmatig actualiseren.
Risico's in verband met voedingswaren, goederen of materialen uit Japan
Dienen goederen vanuit Japan aan bepaalde wetgeving te voldoen?
Er bestaat inderdaad een internationale en modale wetgeving waaraan het internationale en nationale vervoer van gevaarlijke goederen moet voldoen. Deze bestaat uit:
- het Europees Verdrag voor het internationaal vervoer van gevaarlijke goederen over de weg (ADR);
- de internationale maritieme code voor gevaarlijke goederen uitgegeven door de Internationale Maritieme Organisatie (IMO);
- het internationaal reglement betreffende het vervoer van gevaarlijke goederen per spoor (RID) dat bijlage I vormt tot de internationale Overeenkomst betreffende het goederenvervoer per spoor (CIM);
- bijlage 18 bij het Verdrag van Chicago betreffende de internationale burgerluchtvaart.
Voor radioactieve stoffen is deze modale regelgeving gebaseerd op International Atomic Energy Agency voorschriften (IAEA Safety Standard, TS-R-1: Regulations for the Safe Transport of Radioactive Modale).
De volgende definities zijn van toepassing:
- radioactieve stoffen: alle stoffen die radionucliden bevatten waarvan de hoeveelheden in hun totaliteit of waarvan de activiteit per eenheid van massa de bepaald vrijstellingsniveaus overschrijden;
- besmetting: aanwezigheid van radioactieve stoffen op een oppervlak in hoeveelheden die groter zijn dan 0,4 Bq/cm² voor beta- en gammastralers en alfastralers van lage radiotoxiciteit of 0,04 Bq/cm² voor de overige alfastralers.
Worden goederen uit Japan op radioactiviteit gecontroleerd? Wat gebeurt er indien deze inderdaad radioactief zijn?
De nieuwe EU-verordening nr. 297/2011 bepaalt ook de modaliteiten van de controles en definieert de bevoegde autoriteiten in dit verband. In samenwerking met het FANC, controleert het FAVV het voedsel op hun radioactiviteit. De import van voedingswaren in België afkomstig uit Japan is zeer beperkt maar zal echter aan verstrengde controles onderworpen worden.
Voor wat betreft de andere goederen uit Japan, deze kunnen enkel besmet zijn als zij afkomstig zijn uit een zone waar radioactieve stofdeeltjes zijn terechtgekomen. De zone met de grootste waarschijnlijkheid hiertoe, is de zone in de nabijheid van de centrales. De Japanse autoriteiten hebben een evacuatie bevolen in een straal van 20 km rond de Fukushima Daiichi kerncentrale en schuilmaatregelen zijn van kracht tot 30 kilometer. Deze zone staat onder verhoogd toezicht van de Japanse autoriteiten. Producten en goederen uit deze zone kunnen niet zomaar uitgevoerd worden.
Ook in geval van een grootschalige fall-out zullen de verschillende autoriteiten de nodige stappen ondernemen om goederen te decontamineren en de uitvoer van gecontamineerde goederen vanuit Japan naar andere landen te voorkomen.
De oppervlakte van het containerschip kan ook besmet zijn gedurende opslag in Japan of gedurende de reis tussen Japan en Europa. Verder moet men rekening houden met de ‘reistijd' van de goederen. Bijvoorbeeld een containerschip dat vandaag (11/04/2011) aankomt in België, is vier weken geleden vertrokken vanuit Japan en zal dus vermoedelijk niet besmet zijn.
Door de aanwezigheid van een Megaports-systeem in onze havens kunnen containers bij aankomst sowieso door de douane met een vaste installatie op radioactiviteit gescand worden.
Wie desondanks toch nog controlemeting op radioactiviteit wenst uit te voeren op binnengebrachte goederen en materialen, kan contact opnemen met bv. de erkende instelling Controlatom of het SCK•CEN of het IRE-Elit dat hiertoe over de nodige expertise en materiaal beschikt. Op kosten van de aanvrager kan gecontroleerd worden op eventuele radioactieve besmetting.
Zijn er richtlijnen die zorgen voor radiologische bescherming van de gebruikers/consumenten?
Er bestaan inderdaad richtlijnen die zorgen voor de radiologische bescherming van de gebruikers/consumenten. De dosislimieten voor wat betreft de toegestane maximale jaarlijkse blootstelling aan ioniserende straling voor het algemene publiek bedraagt 1 mSv per jaar. Er zijn ook dosislimieten wat betreft de toegestane maximale jaarlijkse blootstelling aan ioniserende straling voor beroepshalve blootgestelde werkers. In de meeste landen, waaronder België, bedraagt de limiet 20 mSv (volledige lichaamsdosis) per jaar (twaalf glijdende maanden). Sommige landen laten 50 mSv toe. Deze limieten zijn vastgesteld vergeleken bij de risico's gelopen in andere types industrieën en hebben voornamelijk tot doel het risico van stralingsgeïnduceerde kanker tot een aanvaardbaar niveau te beperken.
De internationale en Europese bevoegde overheden zijn bezig met de bepaling van een “aanvaardbaar” niveau van besmetting voor de goederen anders dan het voedsel.
Hoe wordt voedsel en goederen uit Japan gecontroleerd?
Voedselproducten uit Japan worden gescreend door FAVV. In de havens kunnen via het Megaports-systeem of via punctuele meting de containers bij aankomst op radioactiviteit gescreend. Schepen die uit Japan zijn vertrokken kunnen aan de kade gecontroleerd worden. Dit kan gebeuren door een onafhankelijk controlebureau (Controlatom of SCK•CEN of IRE-Elit). Tenslotte kunnen goederen op vraag van invoerders door AVC-Controlatom of SCK•CEN of IRE-Elit gecontroleerd worden; personen, die tijdens de ramp in Japan aanwezig waren, kunnen zich bij het SCK•CEN laten controleren.
- Hoe gebeurt die controle?
Voedselproducten, containers (buiten oppervlakten), wagens (alle producten die buiten staan in de periode van lozingen) en schepen die afkomstig zijn uit Japan. Een belangrijk element is dat de zeereis tussen Japan en Europa 30 dagen duurt waardoor eventuele verhoogde radioactiviteit bij aankomst in Europa al gevoelig is afgenomen. In samenspraak met de Belgische havenautoriteiten werd beslist dat het FANC het eerste schip dat na de ramp uit Japan vertrok en dat in België zal aanleggen, reeds op zee zal controleren op de aanwezigheid van verhoogde radioactiviteit door de diensten van het FANC. De aankomst wordt voorzien na 15 april a.s.. De resultaten van de metingen zullen gecommuniceerd worden. Afhankelijk van de hoogte van de radioactiviteit, de natuur van het product en het risico voor de bevolking die hieraan gebonden is kan het FANC beslissen om de besmette goederen of container te laten terug sturen, vernietigen, ontsmetten ...
Wat moet een onderneming doen die goederen uit Japan naar België invoert?
Een voorzorgsprincipe voor de Belgische ondernemingen die goederen invoeren van Japan is een schriftelijke bevestiging (met de resultaten van de metingen) dat er bestaat geen besmetting op de goederen aan de afzender te vragen.
Een andere mogelijkheid is een certificaat vragen voor het vertrek vanuit Japan.
Er werd inmiddels aan de vertegenwoordigers van de Japanse ambassade gevraagd of de Japanse overheid en/of exportbedrijven werk kunnen maken van een officieel certificaat dat de veiligheid van het schip en de lading bij vertrek uit Japan kan garanderen. Op de website van de Japanse ambassade kunt u terecht voor de laatste metingen.
Wat wordt er in Belgie gedaan betreft het toezicht op het voedsel ?
In België worden regelmatig – in het kader van het radiologisch toezichtsprogramma – monsters genomen van voedselwaren waarvan de resultaten deel uitmaken van een jaarlijks verslag. Anderzijds voert het FAVV - als onderdeel van zijn missies op het ganse grondgebied - ook het geheel van de hygiënische controles op het voedsel uit. In samenwerking met het FANC, controleert het FAVV ook het voedsel op hun radioactiviteit. De import van voedingswaren in Belgie afkomstig uit Japan is zeer beperkt maar zal echter aan verstrengde controles onderworpen worden. De nieuwe EU-verordening nr. 297/2011 bepaalt ook de modaliteiten van de controles en definieert de bevoegde autoriteiten in dit verband. Het vrije verkeer van geïmporteerd voedsel kan alleen plaatsvinden indien zij voldoen aan vastgestelde normen.
Wie kan in België - op het gebied van radioactiviteit - controlemetingen uitvoeren in geval van twijfel?
Indien u, uit voorzorgsprincipe of om eventuele ongerustheid weg te werken, toch een controlemeting op radioactiviteit wenst uit te voeren op binnengebrachte goederen en materialen, raden wij u aan contact op te nemen met bv. de erkende instelling Controlatom of het IRE-Elit die hiertoe over de nodige expertise en materialen beschikken. Goederen afkomstig uit Japan of personen die hiermee in contact gekomen zijn, kunnen door hen (op kosten van de aanvrager) gecontroleerd worden op eventuele radioactieve besmetting.
Het Studiecentrum voor Kernenergie (SCK•CEN - www.sckcen.be) kan ook op kosten van de aanvrager, metingen uitvoeren in zijn laboratoria in Mol. Hierbij betreft het vooral producten zoals vloeistoffen, poeders, korrels die met geaccrediteerde technieken geanalyseerd kunnen worden, en controle op inwendige besmetting van personen.
Terug naar bovenJodiumtabletten
De kernreactoren van Fukushima zijn plutonium-oxide reactors. Wanneer radioactief plutonium-oxide vrijkomt, helpen dan jodiumtabletten nog?
Enkel de reactor Fukushima Daiichi 3 is geladen met Mixed Oxide (MOX), wat betekent dat er zowel uraniumoxide als plutoniumoxide gebruikt wordt als brandstof. Tijdens de werking van de reactor wordt radioactief jodium gevormd, zowel bij gebruik van uraniumoxide als bij gebruik van MOX. Jodiumtabletten beschermen de schildklier tijdelijk tegen opname van dat radioactief jodium, door deze op voorhand te verzadigen met stabiel jodium. Ze bieden geen bescherming tegen de opname van of besmetting met andere radioactieve stoffen. In ieder geval mogen de jodiumtabletten enkel ingenomen worden wanneer de bevoegde autoriteit dit uitdrukkelijk aanbeveelt.
Is de export van jodium mogelijk naar “aangrenzende” landen waar ze familie hebben?
Gebieden waar de radioactieve wolk niet passeert kunnen ook geen gevolgen ondervinden. Bovendien wordt de radioactiviteit verdund door de afstand. De impact blijft op grote afstanden blijft dus zeer beperkt en noodzaakt vrijwel nooit het gebruik van jodiumtabletten.
Moeten wij nu jodiumtabletten innemen als voorzorg tegen de ramp in Japan?
Zeker niet. Wij wensen te benadrukken dat, door de zeer grote afstand tussen de plaats van ongeval in Japan en ons land, er geen gevaar is voor de Belgische bevolking. Het innemen van jodiumtabletten in België is dus nu niet nodig!
Wij willen graag een doosje nieuwe jodiumtabletten halen bij de apotheek maar deze enkel verkrijgbaar in de zones rond de nucleaire installaties. Wat moeten wij nu doen?
Op maandag 14 maart 2011 ging de informatiecampagne ‘Wat te doen bij een nucleair ongeval' van start. Samen met de informatiecampagne werd ook de verdeling van de nieuwe jodiumtabletten aangekondigd. Verdeling van stabiel jodium is een voorzorgsmaatregel die wordt genomen door de Belgische overheid waarbij gezinnen en instellingen die gevestigd zijn in een zone tot 20 km (afhankelijk van het type installatie) rond een nucleaire installatie. Zowel de start van de informatiecampagne als de verdeling van de jodiumtabletten was reeds lang voorzien voor 14 maart 2011. Het tijdstip van deze campagne staat volledig los van de gebeurtenissen in Japan.
Wie buiten de zones rond een Belgische nucleaire installatie woont, heeft geen stabiele jodiumpillen nodig in geval van een noodsituatie in België. U kan ze dus ook niet afhalen in de apotheek. Voor meer informatie over deze informatiecampagne: www.nucleairrisico.be
De noodplanning voorziet jodiumpillen bij de burgers ‘in huis' in de onmiddellijke nabijheid van de nucleaire installaties. Voor alle andere burgers in België beschikt de overheid over verschillende noodstocks jodiumtabletten die ingezet kunnen worden bij een noodsituatie. Deze stocks bevinden zich op diverse locaties, verspreid over België.
Reizigers
Onze familie heeft een reis naar Japan gepland van 7/4 tot 27/4. We gaan naar het zuiden van Tokio en ons zoontje gaat ook mee. Mag ik jullie advies vragen of jullie afraden om te gaan of welke voorzorgsmaatregelen dienen getroffen te worden?
Onnodige reizen naar de regio Tokyo naar het noordoosten van het eiland Honshu worden momenteel afgeraden (zie richtlijn Buitenlandse Zaken). Dit is niet enkel het gevolg van de problemen in de kerncentrale van Fukushima Dai-Ichi, Japan is momenteel aan het herstellen van een grote natuurramp met alle gevolgen van dien. De situatie in de grote steden op het vlak van bevoorrading, blijkt momenteel wel aan de betere hand.
Wat de situatie in de kerncentrale betreft, deze lijkt globaal aan de betere hand, maar blijft onzeker. Er is natuurlijk radioactiviteit vrijgekomen in de omgeving (en deze komt nog steeds vrij) die voor besmettingen in het milieu zorgt. Er werden door de Japanse autoriteiten maatregelen genomen tot uitvaardiging van een consumptieverbod van voedingsmiddelen, zoals groenten, melk, ... die van bepaalde specifieke prefecturen rondom de kerncentrale van Fukushima Dai-Ichi afkomstig zijn. Deze maatregelen worden samengevat op de website van de Japanse autoriteiten of van de IAEA. Er dient te worden vermeld dat de Japanse autoriteiten een gids ter beschikking van het publiek hebben gesteld waarin de verschillende restrictieve maatregelen worden vermeld die, afhankelijk van de besmettingsgraad, getroffen kunnen worden.
Anderzijds zijn er ook berichten zoals het feit dat er in bepaalde steden metingen werden uitgevoerd naar de besmetting van de schildklier bij kleine kinderen. Alle resultaten waren negatief. Dit is vooral geruststellend omdat we weten dat een blootstelling aan radioactief jodium in de kindertijd een hoger risico tot het ontwikkelen van schildklierkanker inhoudt dan een blootstelling aan radioactief jodium bij volwassen personen.
Alles hangt dus van de noodzaak van uw reis naar Japan. Is de noodzakelijkheid van de reis hoger dan het mogelijke risico waaraan u en uw gezin worden blootgesteld? Dergelijke overwegingen gebeuren dagelijks in de medische wereld. Een patiënt ondergaat een onderzoek of therapie die gebruik maakt van ioniserende straling als het voordeel van de therapie of een goed gestelde diagnose groter is dan de risico's die verbonden zijn aan een blootstelling aan ioniserende straling.
Wij raden u aan een onnodige reis uit te stellen tot wanneer de situatie in Fukuschima zich volledig stabiliseert. Momenteel zijn er nog onduidelijkheden over hoe de situatie verder zal evolueren en wat de impact hiervan zal zijn.
Als u toch beslist om te gaan, is het belangrijk dat u zich op regelmatige tijdstippen informeert over de evolutie van het ongeval en vooral de daarbij horende aanbevelingen van de bevoegde Japanse overheid strikt opvolgt.
Ik moet naar Japan gaan, moet ik mij meetapparatuur aanschaffen ?
Elders op deze website raden we het reizen naar Japan voor het moment af (Buitenlandse Zaken). Indien u toch beslist om naar Japan te reizen, raden we aan om de richtlijnen die de Japanse overheid uitvaardigt om de Japanse bevolking te beschermen, strikt te volgen.
Met uitzondering van de personen die zich echt in de nabijheid (enkele km) van de getroffen kerncentrale begeven, is het (eventuele) risico dat men loopt hoofdzakelijk de besmetting (inname, inademing, afzetting op de huid van radioactieve stoffen) en daartegen dient men zich dan ook te beschermen.
De metingen van radioactieve stoffen op de grond, de consumptiegoederen en het voedsel vereisen relatief gesofisticeerde meettoestellen en vooral de rigoureuze toepassing van meetprotocols (te bemonsteren oppervlak, staalnametechnieken,...) om zo tot interpreteerbare metingen te komen.
Een persoon die niet met deze meettechnieken vertrouwd is, kan deze moeilijk uitvoeren zonder het risico te lopen dat de gemeten waarden te hoog of te laag uitvallen.
Daarenboven dient er te worden opgemerkt dat de moderne meettoestellen door de aanwezigheid van de natuurlijke radioactiviteit geen “o-waarde” zullen aangeven wanneer u zich in een niet-besmette zone bevindt en de drempels van de te detecteren activiteits- besmettingsniveaus (die niet mogen worden overschreden om veilig te zijn) ongeveer van dezelfde grootteorde zijn.
Het FANC raadt een persoon die niet met deze meettechnieken vertrouwd is, dan ook niet aan om zich dergelijke meettoestellen aan te schaffen.
Indien u zich dergelijke meetapparatuur toch wil aanschaffen, dan kan u best contact opnemen met de leverancier van dergelijke toestellen.
Mogen mensen naar Japan reizen? Wat zijn de risico's?
Reizen naar Japan wordt momenteel afgeraden (zie ook richtlijn buitenlandse zaken). Een niet noodzakelijke reis in de nabije toekomst wordt beter uitgesteld.
Wat de risico's betreft is het moeilijk om vanuit België een sluitend antwoord te geven.
Het risico voor de bevolking ontstaat voornamelijk bij het vrijkomen van belangrijke hoeveelheden radioactieve stoffen in de lucht naar aanleiding van een nucleair ongeval. Men spreekt dan meestal over een radioactieve wolk. Hoe groot het risico voor de bevolking werkelijk is, wordt bepaald door het weer (windrichting, regen) en de verdere evolutie van de situatie in de kerncentrales (hoeveelheid radioactieve deeltjes die vrijkomen). Het risico kan echter in belangrijke mate verminderd worden wanneer men de beschermingsmaatregelen die de autoriteiten in zo'n geval aankondigt strikt volgt. De plaatselijke overheid is het best op de hoogte van de toestand ter plaatse. Tot nu toe heeft de windrichting de radioactieve wolk uit Fukushima voornamelijk boven de Stille Oceaan geblazen waardoor de impact op de bevolking in Japan beperkt blijft.
De belangrijkste aanbeveling die aan onze landgenoten in Japan kan worden gegeven is dat zij zich op regelmatige tijdstippen informeren over de evolutie van het ongeval en vooral de daarbij horende aanbevelingen van de bevoegde Japanse overheid.
Wat is de impact op andere landen buiten Japan? Mensen die reizen naar Alaska, Fillipijnen, etc.
Gebieden waar de radioactieve wolk niet passeert kunnen ook geen gevolgen ondervinden. Bovendien wordt de radioactiviteit verdund door de afstand. De impact blijft dus beperkt.
Kunnen mensen die naar Japan reizen ook gratis tabletten verkrijgen? Moeten Belgen die zich nu in Japan bevinden jodiumpillen innemen?
Reizen naar Japan wordt momenteel afgeraden (zie ook website buitenlandse zaken). Een niet noodzakelijke reis in de nabije toekomst wordt beter uitgesteld.
Het blijft belangrijk dat Belgen in Japan de aanbevelingen van de plaatselijke overheid volgen omdat deze de toestand van dichtbij kan opvolgen. In principe zal de Japanse overheid jodium voorzien als dit nodig is.
De Ambassade van België in Tokio heeft jodiumtabletten ontvangen ten behoeve van de landgenoten in Japan. De predistributie ervan gebeurt volgens geografische criteria. Gedetailleerde informatie over de verdeling kan gevonden worden op de website van buitenlandse zaken. Dit is bedoeld om op zeker te spelen, zodat al onze landgenoten die zich daar bevinden tijdig over dit geneesmiddel kunnen beschikken. Het is allerminst de bedoeling dat deze tabletten nu reeds worden ingenomen: onze landgenoten krijgen de raad de tabletten enkel dan te gebruiken wanneer dit door de bevoegde Japanse autoriteiten wordt aanbevolen.
Mijn man en ik vertrekken op 25/03 naar Sri Lanka. Zijn er veiligheidsmaatregelen die we kunnen nemen voor vertrek? Moeten wij bv jodiumtabletten meenemen voor het geval dat er iets fout zou lopen in Japan ?
De afstand tussen de plaats van ongeval en uw plaats van bestemming is zeer groot. Zelfs indien de wind compleet de andere kant zou uitwaaien dan wat nu het geval is, dan nog heeft u daar geen jodiumtabletten nodig. Ik raad geenszins aan er mee te nemen en nog veel minder om er in te nemen.
Toestand in België
Is de regen die de laatste dagen in België gevallen is, besmet door de uitstoot van de centrale van Fukushima? Moeten we hiervoor bijzondere voorzorgen nemen?
De regen is een zeer doeltreffend mechanisme om de atmosfeer te zuiveren. Ze doet allerhande stofdeeltjes, partikels en oplosbare gassen die zich in de lucht bevinden op de grond neerdalen met een doeltreffendheid die afhankelijk is van de intensiteit en de duur van de regen, maar ook van de hoogte van de wolken waaruit de regendruppels afkomstig zijn.
We kunnen dus bevestigen dat de regen van de laatste dagen effectief besmet was, maar gezien de geringe radioactiviteit die in de lucht aanwezig is, kunnen we ervan uitgaan dat de concentratie van de radioactieve elementen in deze regen die van Fukushima afkomstig zijn, zeer klein zal zijn en maximaal enkele becquerel per liter zal bedragen. Er werden door het SCK•CEN en het IRE stalen genomen van dit regenwater waarop metingen werden uitgevoerd. De resultaten zijn hier beschikbaar.
Gezien er van uitgegaan wordt dat de concentraties in het regenwater zeer laag zullen zijn, moeten er door de Belgische bevolking geen bijzondere voorzorgsmaatregelen getroffen worden omdat het radiologisch risico van dit regenwater, zelfs bij inname ervan, onbeduidend is.
Komt de radioactieve wolk uit Fukushima naar België?
De restanten van de radioactieve wolk kunnen België pas binnen meerdere dagen of weken bereiken en moeten een afstand van zo'n 10.000km afleggen. Wanneer dat uiteindelijk toch het geval zal zijn, is het resterend risico daarvan zeer beperkt. De radioactiviteit zal voor een deel afgenomen zijn (radioactiviteit is een “tijdelijk” fenomeen!), een deel radioactief stof valt onderweg uit de wolk (“fallout”), de resterende radioactieve wolk wordt heel sterk verdund met gewone, niet radioactief besmette lucht.
Bij het ongeval in Tsjernobyl is bovendien vastgesteld dat er in Japan en de Verenigde Staten, die zich toen op een afstand van 10.000 km situeerden, er geen of een nog nauwelijks meetbare aanwezigheid van radioactieve deeltjes is gemeten.
Door de zeer grote afstand tussen de plaats van ongeval in Japan en ons land, is er dus geen gevaar is voor de Belgische bevolking.
Zijn de in België gemeten radioactieve waarden gewijzigd sinds de aardbeving en de tsunami in Japan? Waar kunnen we de in België gemeten waarden raadplegen?
Op dit ogenblik hebben de gebeurtenissen in Japan geen invloed op de radioactieve waarden die in België in de lucht worden gemeten. Om u hiervan te verzekeren en de overal in België gemeten radioactieve waarden rechtstreeks en in real time te kunnen volgen, kan u terecht op de TELERAD-site van het FANC.
Ik had graag geweten of wij hier in België iets gaan ondervinden van de nucleaire ramp in Japan? Is dit schadelijk voor zwangere vrouwen?
Door de zeer grote afstand tussen de plaats van ongeval en ons land hebben wij hier niets te vrezen. Zelfs zwangere vrouwen, die omwille van hun ongeboren baby als een bijzonder gevoelige groep moeten worden beschouwd, hoeven zich dus geen zorgen te maken.
Is het mogelijk om bv via web services een opvraging te doen van de actuele stand/meting in een meetpunt mbt radioactiviteit.
Op dit ogenblik hebben de gebeurtenissen in Japan geen invloed op de radioactieve waarden die in België in de lucht worden gemeten. U kan deze radioactieve waarden in meetpunten in heel België volgen op de TELERAD-site van het FANC.
Zijn er metingen van cesium 137 die in real time in de lucht en het water (rivieren en drinkwater) worden uitgevoerd waardoor de impact van de radioactieve uitstoot van de kerncentrales kan worden geëvalueerd?
Er worden continu metingen van de radioactiviteit in de lucht en in het water van bepaalde waterlopen in België uitgevoerd. De resultaten van deze metingen kan u terugvinden op http://telerad.fgov.be.
Ook worden er worden periodiek stalen (gras, water,...) genomen zodat het radioactiviteitsniveau in de omgeving kan worden nagegaan, evenals de samenstelling van het water.
In geval van een kernongeval worden er mobiele meetstations ingezet waardoor er stalen kunnen worden genomen van het gras, melk, water om zo meer precieze metingen van cesium 137 en jodium 131, bijvoorbeeld in de buurt van de inrichting waar zich het ongeval heeft voorgedaan, te kunnen uitvoeren.
De routine-uitstoot wordt rechtstreeks door de exploitanten gemeten en de resultaten van deze metingen worden regelmatig aan de autoriteiten overgemaakt.
Belgen in Japan
Welke maatregelen moeten getroffen worden voor de Belgen die nu in Japan zitten?
Eerst en vooral moeten de adviezen van de plaatselijke overheid worden opgevolgd. Zij kennen de lokale toestand het beste. De belangrijkste aanbeveling die onze landgenoten in Japan kan worden gedaan is dat zij zich op regelmatige tijdstippen informeren over de evolutie van het ongeval en vooral de daarbij horende aanbevelingen van de bevoegde Japans overheid.
Communicatie naar bevolking
Wiens taak is het om de burgers in te lichten over de maatregelen die in geval van een kernongeval moeten worden getroffen?
In geval van een kernongeval zijn er verschillende informatiekanalen voor de bevolking. De belangrijkste zijn de media (radio, tv,...) en de lokale politiediensten. Alle informatie voor de bevolking (binnen blijven en ramen en deuren gesloten houden, stabiel jodium innemen, of de evacuatie binnen een bepaalde perimeter), zal aan de bevolking via deze kanalen worden meegedeeld.
De informatie over de eventuele getroffen zone hangt van verschillende factoren af: van de hoeveelheid radioactief materiaal die door de centrale wordt uitgestoten en van de windrichting en de windsnelheid. Het is dus moeilijk om een vaste standaardperimeter te bepalen. Er wordt evenwel - uit voorzorg - een vaste perimeter, die we een “reflexperimeter” noemen, bepaald voor zich snel ontwikkelende ongevallen.
De maatregelen die moeten worden getroffen, hangen tevens af van de hoeveelheid van de uitgestoten radioactieve stoffen, evenals van de windrichting en de windsnelheid. En het is juist op basis van deze informatie en de risico-evaluatie dat er beslist wordt of er maatregelen moeten worden getroffen in een bepaalde zone rondom de inrichting waarin zich het ongeval heeft voorgedaan. Deze maatregelen kunnen zijn: binnenblijven en ramen en deuren gesloten houden, stabiel jodium innemen of de evacuatie binnen een bepaalde perimeter.
Meer info op www.nucleairrisico.be
Worden wij nu, na het kernongeval in Japan en zeker wanneer het erger zou worden, verwittigd wanneer er een radioactieve wolk onze richting uitkomt?
Elke uitstoot van radioactiviteit in de atmosfeer, alsook de vorming van een radioactieve wolk worden door verschillende landen opgevolgd. De afstand tussen ons land en Japan laat de bevoegde autoriteiten ruimschoots de tijd om te anticiperen op de te treffen maatregelen en laat ons toe om het gepaste advies te verstrekken om zo onze bevolking doeltreffend te beschermen. De wolk zou er verschillende dagen over doen om Europa te bereiken en van deze tijd kunnen wij handig gebruik maken om de situatie sereen in te schatten.
Naast de eventuele informatie die u via de media ontvangt, kan u steeds op onze website (http://telerad.fgov.be) terecht voor de evolutie van de radioactieve waarden die op ons grondgebied worden gemeten.
We mogen evenmin uit het oog verliezen dat de afstand en de tijd die een mogelijke radioactieve wolk erover zou doen om Europa te bereiken ook factoren zijn die ertoe bijdragen dat de radiologische impact voor onze bevolking sterk wordt gereduceerd. Gezien de grote afstand tussen ons land en de plaats van het ongeval, hebben wij op dit ogenblik dus niets te vrezen.
Wij zien erop toe dat de Belgische bevolking correct geïnformeerd wordt over elk risico dat zij loopt indien er bij ons een radioactieve wolk zou overtrekken.
Welke informatie is betrouwbaar ? Bepaalde tv- of radiozenders blijken beter geïnformeerd dan andere. Afhankelijk van de communicatoren is de info soms geruststellend, dan weer onrustbarend?
Over de technische situatie van de verschillende reactoren van de centrale van Fukushima wordt er op dit ogenblik door de media veel informatie aan de bevolking verstrekt. Deze informatie is afkomstig van verschillende bronnen (getuigenissen, video's,...).
Het FANC baseert zijn communicatie op de berichtgeving van de IAEA (het Internationaal Atoomenergie Agentschap) die a priori betrouwbaar en objectief is, van de NISA (de Japanse veiligheidsautoriteit) en van TEPCO (de exploitant van de kerncentrale van Fukushima).
Import uit Japan
Bestaat er een risico dat deze goederen bestraald/besmet werden en betekent dit nog een risico bij aankomst in Brussel ?
Worden er op de luchthaven extra controles op besmette goederen uitgevoerd?
Worden besmette goederen of voedselwaren eventueel geblokkeerd?
Welke maatregelen kunnen wij nemen om onze medewerkers te beschermen die eventueel in aanraking zouden komen met besmet materiaal?
Enkel een besmetting van de goederen houdt een mogelijk risico in bij aankomst in België. De bestraling van de goederen zal geen verdere gevolgen hebben voor werknemers in België.
Goederen uit Japan kunnen enkel besmet zijn als zij afkomstig uit een zone waar radioactieve stofdeeltjes zijn terechtgekomen. De zone met de grootste waarschijnlijkheid hiertoe, is de zone in de nabijheid van de centrales. De Japanse autoriteiten hebben een evacuatie bevolen in een straal van 20 km rond de Fukushima Daiichi kerncentrale en schuilmaatregelen zijn van kracht tot 30 kilometer. Deze zone staat onder verhoogd toezicht van de Japanese autoriteiten. Producten en goederen uit deze zone kunnen niet zomaar uitgevoerd worden.
Momenteel is er geen verdere informatie over mogelijke besmetting van producten uit Japan.
De situatie wordt echter op de voet gevolgd en als blijkt dat besmette goederen vanuit Japan vertrekken, zullen de nodige stappen worden ondernomen.
Ook in geval van een grootschalige fall-out zullen de verschillende autoriteiten de nodige stappen ondernemen om goederen te decontamineren en de uitvoer van gecontamineerde goederen vanuit Japan naar andere landen te voorkomen.
Verder moet men rekening houden met de ‘reistijd' van de goederen. Bijvoorbeeld een containerschip dat vandaag aankomt in België, is enkele weken geleden vertrokken vanuit Japan en zal dus niet besmet zijn.
Bovendien kunnen lichte besmettingen eenvoudig verwijderd door de goederen te wassen. Als extra voorzorg kunnen ook de werknemers de handen wassen om zo mogelijke contaminanten te verwijderen van de huid.
Op dit ogenblik is er geen reden tot ongerustheid wat betreft goederen en materialen uit Japan en worden metingen niet aanbevolen door het Agentschap.
Indien u, uit voorzorgsprincipe of om eventuele ongerustheid weg te werken, toch een controlemeting op radioactiviteit wenst uit te voeren op binnengebrachte goederen en materialen, raden wij u aan contact op te nemen met bv. de erkende instelling Controlatom (www.controlatom.be) of het SCK•CEN (www.sckcen.be) dat hiertoe over de nodige expertise en materiaal beschikt. Goederen afkomstig uit Japan of personen die hiermee in contact gekomen zijn, kunnen door hen (op kosten van de aanvrager) gecontroleerd worden op eventuele radioactieve besmetting.
Voedingswaren worden in België zelfs buiten ongevalomstandigheden regelmatig bemonsterd en ook gecontroleerd op radioactiviteit, door toedoen van het Federaal Agentschap voor Voedselveiligheid. De import in België van voedingswaren afkomstig uit Japan is zeer beperkt, maar deze zullen nu uiteraard nauwgezet worden gecontroleerd.
Toestand kerncentrales Japan
Binnen hoeveel tijd zal de situatie gestabiliseerd zijn en de splijtstof « gekoeld » ? Binnen hoeveel tijd zullen we alle gevolgen van het ongeval kennen?
Het is op dit ogenblik onmogelijk om een precieze datum en uur te geven waarop het ongeval beëindigd zal zijn. Het ongeval zal pas beëindigd zijn en de situatie onder controle wanneer de koeling van de splijtstofelementen duurzaam hersteld zal zijn. De koeling moet gegarandeerd zijn, ongeacht of de splijtstofelement zich in de kern (reactor 1-2-3 van de centrale van Fukushima) of in het koelbekken (reactor 4-5-6 van de centrale van Fukushima) bevinden.
De finale gevolgen van het ongeval voor de bevolking en het leefmilieu zullen dus pas geëvalueerd kunnen worden op het ogenblik waarop de technische situatie (cf. koeling van de splijtstofelementen) onder controle zal zijn, wanneer er precieze informatie beschikbaar is over de uitstoot van het radioactief materiaal die heeft plaatsgehad en wanneer de waarden van de effectieve doses die door elk van de werkers werden opgelopen, gekend zijn.
Welke is de impact van het gebruik van MOX-brandstof (zoals in Fukushima 3) in plaats van gewone splijtstof in geval van een ongeval ?
MOX is kernbrandstof vervaardigd uit een mengsel van uraniumdioxyde en plutoniumdioxyde terwijl “normale” splijtstof vervaardigd wordt uit uraiumdioxyde. Uranium bevat twee belangrijke isotopen: uranium 235 en uranium 238. Onder invloed van neutronen treedt er bij splijtbaar uranium 235 een splijting op in verschillende « splijtingsproducten », waarbij energie vrijkomt, terwijl uranium 238 de neutron absorbeert en omgezet wordt in splijtbaar plutonium 239. In de praktijk is het zo dat tijdens de levensloop van een “pure” uraniumkern het aandeel van de splijting van plutonium een belangrijke plaats inneemt bij de productie van splijtingsproducten. Het plutonium dat bij de MOX gebruikt wordt, komt daarenboven van de opwerking van gebruikte uraniumsplijtstof waarbij de nog buikbare splijtstof (plutonium) wordt gescheiden van het afval (splijtingsproducten).
Hoewel de MOX-brandstof een ander gedrag vertoont, in het bijzonder dan op het gebied van de reactiviteit en de controleparameters van de reactor, is er geen fundamenteel verschil tussen de splijtingsproducten aanwezig in de kern (en dus de mogelijke uitstoot), noch in de residuele warmte na de stillegging.
Risico's voor interventiepersoneel van kerncentrale Fukushima
Er wordt in de media gesproken over ‘de helden' van Fukushima. Vervullen zij echt een kamikaze opdracht en gaan die mensen vrijwillig de dood tegemoet?
Er zijn dosislimieten wat betreft de toegestane maximale jaarlijkse blootstelling aan ioniserende straling voor beroepshalve blootgestelde werkers. In de meeste landen, waaronder België, bedraagt de limiet 20 mSv (volledige lichaamsdosis) per jaar. Sommige landen laten 50 mSv toe. Deze limieten zijn vastgesteld vergeleken bij de risico's gelopen in andere types industrieën en hebben voornamelijk tot doel het risico van stralingsgeïnduceerde kanker tot een aanvaardbaar niveau te beperken.
Deze limieten zijn niet van toepassing in een ongevalssituatie, wanneer de toestand niet meer onder controle is en het erom gaat catastrofale situaties te voorkomen, de gezondheid van de bevolking te beschermen of levens te redden. In dergelijke gevallen bestaan er interventierichtwaarden die het voorwerp zijn van internationale aanbevelingen maar die door de nationale overheden worden bepaald. Het interventiepersoneel waarvoor deze niveaus gelden moet vrijwillig zijn. Er zijn verschillende dosisdrempels voorzien (dit is ook het geval in België) om de ontvangen dosissen tot een minimum te beperken (door rotatie van het personeel). Wanneer een drempel niet kan worden nageleefd (door gebrek aan beschikbaar bevoegd personeel of door de ernst van de omstandigheden) kan een hoger niveau worden bepaald. Dit was het geval in Japan waar het maximale niveau van 100 tot 250 mSv werd verhoogd. Bij dergelijke niveaus is het grootste probleem het hoge risico van stralingsgeïnduceerde kanker. Er moet tot elke prijs worden vermeden dat het niveau van 500 mSv wordt overschreden want vanaf dan kunnen acute symptomen optreden zoals duidelijke bloedingsstoornissen (daling van het aantal witte bloedlichaampjes). Deze dosis kan ook vertraagde effecten veroorzaken zoals cataracten en een cardio-vasculair risico. Vanaf ongeveer 1 Sv zijn de bloedingsstoornissen zo ernstig dat een ziekenhuisopname noodzakelijk is. Onder 2 Sv zijn overlijdens evenwel zeldzaam, behalve voor personen die gevoeliger zijn dan het gemiddelde.
Men kan dus besluiten dat het interventiepersoneel in Japan zich in zekere zin opoffert door te aanvaarden om belangrijke gezondheidsrisico's te lopen maar ze lopen evenmin een zekere dood tegemoet. Maar dat doet niets af aan hun moed!
| Laatste update |
|---|
| 11/04/2011 - 11:16 |
