10 jaarlijkse herziening van het IRE
| Index |
|
|
1. Het Nationaal Instituut voor Radio-elementen (IRE)
Het Nationaal instituut voor Radio-elementen (IRE), dat zich in de gemeenten Fleurus en Farciennes bevindt, is een stichting van openbaar nut die in 1971 werd opgericht en waarvan de hoofdopdracht erin bestaat om bij te dragen tot de volksgezondheid - door de productie van radio-elementen die in de nucleaire geneeskunde gebruikt worden - en tot de bescherming van het leefmilieu. De door het IRE geproduceerde radio-elementen worden in de nucleaire geneeskunde gebruikt voor diagnostische (opsporing van carcinogene tumoren, analyse van de werking van organen) en voor therapeutische toepassingen (behandeling van kanker, palliatieve zorgen). Met behulp van de in het IRE geproduceerde isotopen worden er jaarlijks 6 miljoen onderzoeken ter wereld uitgevoerd waarvan ongeveer de helft in Europa. Het IRE is dus een grote wereldproducent.
Op het gebied van de medische diagnostiek produceert het IRE het meest gebruikte radio-element, het molybdeen-99 dat vervalt in metastabiel technetium-99. Dit laatste wordt gebruikt bij vele onderzoeken (scintigrafieën) bestemd om beelden te verkrijgen van het metabolisme (werking) van een groot aantal organen, zoals bijvoorbeeld het hart, de longen, de schildklier of de hersenen. In de oncologie bestaat het doel van de beeldvorming door scintigrafie hoofdzakelijk in de bepaling van de omvang (metastasen) van de ziekte. Een andere belangrijke isotoop die op het IRE wordt geproduceerd, is jodium-131. Deze wordt hoofdzakelijk voor de behandeling van schildklierkanker en voor bepaalde vormen van hyperthyroïdie gebruikt.
In juli 2010 heeft het IRE het filiaal « IRE ELiT » (« Environment & Lifescience Technology ») opgericht. Hierin worden de activiteiten van de radiofarmaceutische productie samengebracht, alsook de diensten m.b.t. de bescherming van het leefmilieu. De radiofarmaceutische activiteit is in eerste instantie hoofdzakelijk gericht op de productie van yttrium-90 en generatoren van wolfraam-188/rhenium-188, radio-elementen die bij de behandeling van specifieke kankers en in de palliatieve zorgen worden gebruikt.
IRE ELiT draagt bij tot de bescherming van het leefmilieu door. zijn dienstactiviteiten die zich toespitsen op de ontwikkeling en de uitwerking van toezichts- en meettechnieken voor radio-elementen, op het gepast beheer van radioactief afval en op de uitvoering van studie- en technische assistentieprojecten op nucleair gebied met als doel de veiligheid te verbeteren.
Terug naar boven2. De tienjaarlijkse herziening
Het hoofddoel van een tienjaarlijkse herziening bestaat erin om door middel van een globale evaluatie na te gaan of het veiligheidsniveau van de installatie er niet op achteruit is gegaan en of de gepaste maatregelen werden getroffen om dit niveau niet alleen te behouden, maar om het tevens te verbeteren. De nucleaire veiligheid duidt alle maatregelen aan die worden getroffen om de individuen en het leefmilieu tegen de gevolgen van de ioniserende straling te beschermen gedurende de ganse levensduur van de nucleaire installatie.
De reglementaire basis van de tienjaarlijkse herziening van het IRE wordt bepaald door het koninklijk besluit van 1 mei 2006. Dit besluit bepaalt dat het IRE minimaal om de tien jaar tot een herziening van de veiligheid van de installaties moet overgaan. Het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle en zijn technisch filiaal Bel V zorgen voor de opvolging van deze oefening.
3. Methodologie
Om het doel van de tienjaarlijkse herziening te bereiken, moet er een globale en volledige evaluatie van de veiligheid van de installatie doorgevoerd worden, moet het belang van de geïdentificeerde zwakheden geëvalueerd worden en moeten er verbeteringsacties bepaald worden.
In eerste instantie bereidt het IRE een lijst voor met mogelijke onderwerpen die met Bel V wordt besproken en eventueel aangevuld om zo tot de definitieve selectie van de te behandelen onderwerpen te komen.
De volgende gebieden werden bij de identificatieoefening van de onderwerpen in aanmerking genomen:
- evolutie van de regelgeving;
- beheer van specifieke interne en externe risico's;
- ongevalsstudies;
- beheer van incidenten en ongevallen;
- herevaluatie van de ontwerp van de veiligheidssystemen;
- verhoging van de beschikbaarheid en de betrouwbaarheid van deze systemen;
- opvolging van slijtage- en verouderingsverschijnselen;
- modernisering en vernieuwing van de uitrustingen die een veiligheidsfunctie vervullen;
- periodieke tests van deze uitrustingen;
- opbouw en behoud van de kennis;
- toepassing van een preventief veiligheidsbeleid.
De selectie van de specifieke onderwerpen gebeurde, in overleg, op basis van:
- de analyse door het IRE van de werking van zijn organisatie, de ervaringsfeedback m.b.t. de exploitatie van zijn installaties en de toestand ervan;
- de ervaringsfeedback van Bel V in het kader van zijn systematische en thematische inspecties.
Vervolgens werkte de exploitant voor elk gekozen onderwerp, steeds in overleg met Bel V, een methodologiedocument uit waarin de mogelijke verbeteringsmaatregelen, de nog uit te voeren gedetailleerde analyses en de planning voor de reeds geïdentificeerde werkzaamheden (actieplan) werden vermeld.
De audit van 2007 die door het FANC, Bel V, de ASN en het IRSN werd uitgevoerd, heeft geleid tot een reeks vaststellingen die reeds gedeeltelijk bij de bepaling van de uit te werken onderwerpen werden overgenomen. De methodologie werd herwerkt om ze er volledig in te kunnen integreren.
Al deze informatie wordt vervolgens gecompileerd in een syntheseverslag dat op 31 maart 2008 overeenkomstig de bepalingen van het koninklijk besluit aan het FANC werd overgemaakt.
Als gevolg van het incident van augustus 2008 hebben bepaalde van de bij de tienjaarlijkse herziening geïdentificeerde preoccupaties een verhoogde prioriteit gekregen. De planning van de tienjaarlijkse herziening werd hieraan aangepast.
4. Samenvatting van de resultaten per thema
4.1. Veiligheidsbeheer
Het IRE gaat verder met de invoering van een kwaliteitsbeheerssysteem dat alle activiteiten omvat die met de veiligheid en de beveiliging verbonden zijn. De implementatie van dit systeem maakt voortdurend vorderingen.
Het IRE heeft zich overigens eveneens toegelegd op de verbetering van het ervaringsfeedbackproces door de toepassing van nieuwe specifieke procedures maar ook via het dagelijks beheer. Het IRE volgt ook op systematische wijze de incidenten op die zich in andere inrichtingen voordoen, met als doel om zijn eigen processen te verbeteren. Zo ook wordt de systematische opvolging van de evolutie van de regelgeving en de relevante reglementen voor de installaties en activiteiten van het IRE formeel georganiseerd.
4.2. Analyse van de systemen
De ventilatie- en elektrische voedingssystemen waardoor de werking van deze ventilatie verzekerd wordt, zijn belangrijke systemen die veiligheidsfuncties in de installaties van het IRE vervullen. De analyse van de werkingslogica en de risico's op gebreken die in het kader van de tienjaarlijkse herziening werd uitgevoerd, heeft geleid tot een reeks wijzigings- en transformatievoorstellen van deze systemen om hun veiligheidsfuncties nog te verbeteren.
Zo is het IRE overgegaan tot een complete revisie van zijn algemeen laagspanningspaneel en van de noodvoedingssystemen van zijn elektrische installatie.
Zo werd ook de hoofdlijn van het filtersysteem versterkt door de ingebruikname van bijkomende conditionele batterijen. Deze projecten werden samen met de finalisatie van de kwalificatie van de installaties uitgevoerd.
4.3. Stralingsbescherming
Een maximale beperking van de gasvormige lozingen bij de productie van radio-isotopen voor medisch gebruik is een van dé prioriteiten van het IRE. De atmosferische lozingen van het IRE liggen duidelijk lager dan de limieten die in zijn vergunningen bepaald werden en toch gaat het IRE verder met de implementatie van verbeteringsmaatregelen waardoor de activiteit die in de atmosfeer wordt uitgestoten zo laag als redelijkerwijze mogelijk wordt gehouden. Deze maatregelen worden zowel op het niveau van de productieprocessen als op dat van de filtersystemen, zoals hierboven aangegeven, geïmplementeerd.
Er werden tevens verbeteringen aangebracht aan de toezichtssystemen. De schoorstenen en de meeste laboratoria zijn nu reeds uitgerust met totaal nieuwe toezichtssystemen en tegen eind 2010 zullen alle labo's hiermee zijn uitgerust. Het radiologisch controlesysteem dat op de hoofdschoorsteen werd geïnstalleerd, is gebaseerd op de nieuwste technologieën en beantwoordt aan de in de tienjaarlijkse herziening geïdentificeerde behoeften. Het zal op termijn het referentiesysteem worden voor de meting van de uitstoot van het IRE. Daarenboven heeft het IRE ervoor gekozen om meerdere redundante systemen in te voeren en om dynamische meetapparatuur aan de productie-installaties toe te voegen, en dit bovenop datgene wat reeds voorzien was in het kader van de tienjaarlijkse herziening.
Op het niveau van de stralingsbescherming van het personeel is het doel om de doses die per type activiteit gegenereerd worden, verder te beperken en om de prognoses in het geval van omvangrijke operaties te verbeteren. Hiertoe heeft het IRE zijn risicoanalysemethode van de werkposten veranderd in een participatieve methode waarbij rekening wordt gehouden met alle risico's. Deze analyse houdt natuurlijk ook rekening met de radiologische en chemische risico's waarvoor een specifieke methode of procedure werd ontwikkeld. Voorafgaand werd er een analyse van alle werkposten uitgevoerd om zo de kritische posten te bepalen. Hoewel er geen enkel probleem werd gedefinieerd, hebben deze analyses toch tot verbeteringen geleid.
4.4. Toezicht op de uitrusting
Het verouderingsbeheer van de installaties is een belangrijk proces dat in de tienjaarlijkse herziening moet worden geëvalueerd. Het doel is te garanderen dat de uitrustingen die veiligheidsfuncties vervullen op lange termijn betrouwbaar en beschikbaar blijven. Daarom wordt er in een van de thema's van de tienjaarlijkse herziening aandacht besteed aan het aantal en de draagwijdte van de interventies d.m.v. de opstelling van een evaluatiemethodologie en de opvolging van de werkplanning en de standaardinterventietijden.
Alle nodige elementen voor de invoering van een computergeassisteerd onderhoudsbeheer zijn nu aanwezig. De uitrustingen die een veiligheidsfunctie vervullen, worden hetzij aan een preventief onderhoud dat met een bepaalde frequentie wordt uitgevoerd, hetzij aan een voorwaardelijk onderhoud onderworpen, d.w.z. indien nodig nadat de werkingsparameters geverifieerd en gecontroleerd werden.
De brandbeschermingssystemen - of ze nu mobiel of vast zijn - worden eveneens in een periodiek controle- en onderhoudsplan opgenomen.
4.5. Risico's van interne en externe oorsprong
Een belangrijk luik van de tienjaarlijkse herziening wordt gewijd aan de risicoanalyse, en dit zowel voor de risico's van interne als van externe oorsprong.
De geanalyseerde risico's van externe oorsprong, zijn, meer in het bijzonder, de risico's van natuurlijke oorsprong, zoals aardbevingen, overstromingen, enz...evenals het risico op een vliegtuiginslag en een breuk in de gasleiding. Op basis van de conclusies van studies die door het IRE uitgevoerd en door Bel V geverifieerd werden, zijn er voor deze risico's geen bijkomende ontwikkelingen nodig.
Het IRE gaat tevens over tot de analyse van risico's van interne oorsprong, namelijk het risico op brand en het kriticaliteitsrisico in het kader van de tienjaarlijkse herziening.
Met de brandrisico's wordt rekening gehouden d.m.v. de invoering van een ambitieus verbeteringsplan en dit op drie complementaire niveaus: preventie, detectie en de automatische extinctie.
Uit de door het IRE uitgevoerde en door Bel V geverifieerde kriticaliteitsstudies is geen scenario gebleken dat tot een probleem van dit type zou kunnen leiden.
Parallel met de analyse van de verschillende hierboven uiteengezette risico's wordt er in de tienjaarlijkse herziening tevens aandacht besteed aan het aspect van het beheer van incidenten en ongevallen door de evaluatie van het Intern Noodplan (INP). Het doel bestaat erin de nefaste gevolgen van een noodsituatie te beperken door aangepaste materiële en organisatorische noodmaatregelen op punt te stellen. De herziening van het INP werd met succes getest bij de oefening voor de opstelling van het noodplan in juni 2010. De in 2009 uitgevoerde oefening heeft de aandacht gevestigd op bepaalde verbeteringen die nu reeds geïmplementeerd zijn. Bij wijze van voorbeeld heeft het IRE zijn operationeel sitecentrum (COS) volledig vernieuwd en heeft het tevens geïnvesteerd in de interne waarschuwingssystemen.
5. Opvolging
Sinds het syntheseverslag op 31 maart 2008 werd ingediend, wordt de tienjaarlijkse herziening duidelijk verder gezet door middel van een gedetailleerde analyse van de in aanmerking genomen onderwerpen en de implementatie van de geïdentificeerde verbeteringsmaatregelen. Deze gedetailleerde analyse heeft tevens geleid tot de identificatie van bijkomende verbeteringsmaatregelen. De uitwerking van het actieplan wordt regelmatig door Bel V en het FANC opgevolgd. Concreet gezien voert Bel V 2 maal per trimester een inspectie uit die specifiek gewijd wordt aan de opvolging van de tienjaarlijkse herziening.
6. Conclusie
De eerste tienjaarlijkse herziening van het IRE heeft het mogelijk gemaakt een globale evaluatie uit te voeren van de installaties in het licht van de informatie in het veiligheidsrapport. Deze evaluatie wordt nu verder uitgevoerd voor bepaalde thema's van de tienjaarlijkse herziening.
De evaluatie van de verschillende behandelde onderwerpen heeft geleid tot de identificatie van verbeteringsmaatregelen voor de installaties en processen en dit zowel vanuit organisatorisch als van materieel standpunt met als doel het veiligheidsniveau dat globaal gezien toereikend is, nog verder te verbeteren.
De actieplannen bedoeld om de verbeteringsmaatregelen te concretiseren, zijn óf voltooid, óf ze worden nog geïmplementeerd met investeringen die voor de verdere uitvoering van de werkzaamheden in de periode 2011-2013 gepland zijn.
| Laatste update |
|---|
| 27/01/2011 - 15:18 |
