Het FANC publiceert het Belgisch actieplan m.b.t. de aanpassing aan de harmonisatiecriteria van WENRA (deel Veiligheid van de reactoren)
Ter herinnering, WENRA - Western European Nuclear Regulators Association - is een niet-gouvernementele organisatie die bestaat uit de verantwoordelijken van de Veiligheidsautoriteiten van 17 Europese landen waar kerncentrales in gebruik zijn.
De vereniging, die werd opgericht in 1999, streeft verschillende complementaire doelstellingen na teneinde op Europees vlak de gemeenschappelijke inspanningen op het gebied van de nucleaire veiligheid te bevorderen. Wenra is meer bepaald betrokken bij de ontwikkeling van gemeenschappelijke veiligheidsbenaderingen voor kerncentrales, opslaginfrastructuren voor radioactief afval en ontmantelingsoperaties. Sinds het jaar 2000 is Wenra gestart met een pilootstudie met het oog op de harmonisering van de verschillende veiligheidsbenaderingen, waarvan de resultaten in 2003 bekend werden gemaakt.
Sindsdien werd de oefening verder uitgebreid en werden er in totaal om en bij de 300 referentieniveaus (in het Engelstalige rapport «reference levels» genoemd) gedefinieerd, die werden onderverdeeld in de achttien belangrijkste veiligheidsonderwerpen (“issues”) m.b.t. de volgende gebieden:
- de beheersing van de veiligheid;
- het design;
- de uitbating;
- de veiligheidsverificatie;
- de voorbereiding van de noodplannen.
Deze criteria werden ontwikkeld voor de vermogensreactoren, maar dezelfde oefening wordt ook gemaakt voor de toekomstige sites voor de opslag van radioactief afval en voor de ontmantelingsoperaties. Deze criteria werden opgesteld uitgaande van de veiligheidsnormen ontwikkeld in fora, hoofdzakelijk op de Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA), en door er de beste regels en praktijken op Europees niveau aan toe te voegen. Zij werden zodanig opgesteld dat een objectieve vergelijking mogelijk werd met de geldende nationale benaderingen, en dit zowel op het vlak van de nationale reglementaire bepalingen als wat betreft de toegepaste praktijken op het terrein.
Deze criteria hebben het voorwerp uitgemaakt van een vergelijkingsoefening (« benchmarking » ; Harmonization of Reactor Safety in WENRA Countries ; PDF) die afgerond werd in 2006. Deze oefening heeft de afwijkingen duidelijk zichtbaar gemaakt tussen de normen en praktijken van de verschillende landen en de 300 vooraf gedefinieerde referentieniveaus.
Het gaat dus om een beoordeling in de diepte van de gedetailleerde veiligheidscriteria en de wijze waarop zij op het terrein in praktijk worden gebracht. De geïdentificeerde en gekenmerkte afwijkingen vormen een werkinstrument voor de veiligheidsautoriteiten om hun systemen en de praktische toepassing ervan te verbeteren. De resultaten zijn niet bruikbaar om een klassement op te stellen van de landen aangezien een eenvoudige kwantitatieve beoordeling geen betekenisvolle of bruikbare resultaten oplevert. Een dergelijke benadering zou tot foutieve interpretaties aanleiding geven. Elke afwijking moet integendeel afzonderlijk worden onderzocht teneinde de elementen te identificeren die nodig zijn om ten volle aan het overeenkomstige criterium te voldoen.
De benchmarking-oefening werd gevoerd volgens een conservatieve benadering. Telkens wanneer er volgens het advies van de evaluatiegroep niet ten volle was voldaan aan een bepaald criterium, ook al was dit slechts gedeeltelijk het geval, werd het criterium aangemerkt als één waarvoor een harmonisatie-initiatief noodzakelijk was. Slechts in een beperkt aantal gevallen werd er anders geoordeeld, namelijk daar waar de nationale praktijk vanuit veiligheidsoogpunt als equivalent werd beschouwd.
De leden van Wenra, en vooral België, hebben er zich vrijwillig toe verbonden om een werkprogramma op te stellen om tegemoet te komen aan de geïdentificeerde afwijkingen tussen de nationale situatie en de criteria van Wenra.
Voor België kan er vanuit het standpunt van de wettelijke implementatie van de referentieniveaus worden vastgesteld dat vele veiligheidsvereisten geformuleerd zijn in het veiligheidsverslag waaraan de installaties wettelijk moeten beantwoorden. Het veiligheidsverslag is een wettelijke verplichting die aan de exploitant wordt opgelegd en waarnaar in het vergunningsbesluit wordt gerefereerd, maar het is geen publiek beschikbaar document. In het kader van de vergelijkingsoefening is het evenwel te verkiezen dat de reglementaire bepalingen publiek zouden zijn. Het Federaal Agentschap is derhalve sinds begin 2007 begonnen met het omvangrijke werk van het schrijven van reglementaire teksten ter omzetting van deze referentieniveaus.
Wat de praktische uitvoering betreft van de «reference levels» in de Belgische kerncentrales, besluit de benchmarking-oefening dat het allergrootste deel (meer dan 85%) van deze “reference levels” daadwerkelijk in praktijk werd gebracht.
Gestimuleerd door het FANC en AVN heeft de exploitant, Electrabel, sinds eind 2006, een ambitieus actieplan op poten gezet ten einde zich te conformeren met alle harmonisatiecriteria van WENRA. De acties werden reeds aangevat en zullen gedeeltelijk worden verder gezet in het kader van de tienjaarlijkse herzieningen die nu van start gaan.
Samengevat zijn de verschillende gebieden waarbinnen de acties worden aangegaan, de volgende:
- op het gebied van de opleiding, zowel van het personeel van de exploitant als van de onderaannemers;
- bepaalde acties in het kader van de verbetering van het design, in het bijzonder deze i.v.m. het onderzoek van de criteria m.b.t. het containment;
- een systematisch onderzoek van de Postulated Initiating Events (PIE's) overwogen bij het design en dit om te voldoen aan de exhaustieve lijst van WENRA;
- bepaalde verificatieacties in het kader van de werkingsprocedures en de bijkomende procedures voor het beheer van ernstige ongevallen (SAMGs);
- een ambitieus programma voor de ontwikkeling van probabilistische veiligheidsstudies (PSA) om te kunnen beschikken over een probabilistische veiligheidsstudie die specifiek is voor elke reactor, studie niveau 1 (probabiliteitsstudie van een kernfusie) en niveau 2 (probabiliteitsstudie van de radioactieve uitstoot in het leefmilieu);
- bepaalde analyses en verificatiestudies m.b.t. de brandbeveiliging, evenals het rekening houden met het brandrisico in de probabilistische veiligheidsstudies.
Dit actieplan is een document dat kan evolueren en zal aangepast worden, onder andere op basis van de toekomstige ontwikkelingen van de WENRA referentie niveaus.
Verslag : WENRA Belgian Action Plan (PDF)
Meer information over WENRA : www.wenra.org
26 Oktober 2007
